خط سوم

کرانه گمنام - وب نوشته های فربد نیک اقبالی

پوشاک قوم لر 1 - پوشاک مردان
ساعت ٦:۱٦ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٥ امرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: کهگیلویه و بویراحمد ،فرهنگ و ادبیات ،پوشاک قوم لر ،ایل بویراحمد

پوشاک قوم لر 1

استان کهگیلویه و بویراحمد

" بخش نخست ( پوشاک مردان ) "

پوشاک مردان ,  ایل بویراحمد , قوم لر 

پوشاک زنان و مردان این سامان،امروزه تغییرات فراوان و کلی کرده و از سنت دیرینه خود که تا دهه های اخیر حکمفرما بوده،فاصله گرفته است.در این مختصر نوشتار به فرم لباس مردمان کهگیلویه و بویراحمد در قالب سنتی و دیرین آن میپردازیم.

پوشاک مردان:

در گذشته پوشاک مردان کرانه گمنام عبارت بوده از: جبه ، دلگ ﴿ dalg ) ، شال ، پیراهن بدون آهار و یقه با آستین گشاد ، زیرشلوار ، گیوه  و  کلاه.که به توصیف هریک خواهیم پرداخت .

* جبه که در گویش محلی جقه(jeqa)است و از جنس پشم گوسفند و بسیار نازک و کرم رنگ و تا زانو میآمده و بوسیله نخ ابریشمی به نام زناره(zonara) که با زنار فرق دارد بصورت ضربدر ،مانند شکل خفتان در شاهنامه فردوسی به دور سینه بجای دگمه پیچیده می شده است.جبه دارای آستین گشاد و کوتاه بوده و اغلب در جنگها مورد استفاده مردان قرار می گرفته. همانگونه که بیان شد زناره zonara بندهایی است که برای بستن " جقه " بکار میرفته است ، بدین صورت که از سر شانه بزیر بغل میرفته و جقه را محکم نگاه می داشته است.


* دلگ مردانه نیز به شکل جقه و شبیه به (ربدوشامبر) کوتاه از جنس پارچه اطلسی و دارای آستر بوده و رنگ سفید گلدار آن مرسوم بوده است.دلگ بلند و فاقد دگمه بوده،یقه ندارد و جلوی آن سرتاسر باز است.چیزی شبیه به ردا .در ناحیه کمر روی دلگ ، شال بسته می شد.

* شال ،پارچه ای سفید رنگ یا کرم رنگ بوده است که تا 10 متر درازا داشته و آنرا بر روی دلگ بدور کمر می بسته اند.طریقه بستن آن بدور کمر به این شکل بوده که ابتدا از قسمت پهن پیچیدن آن آغاز می شده و بعد انتهای قسمت باریک را در زیر یک لایه آن فرو می کردند.در زیر دلگ پیراهنی بدون یقه و آهار ، با آستین گشاد که با تار نخی بسته می شد وجود داشت.رنگ شال معمولا سفید و یا تریاکی رنگ بوده و در مراسم عروسی و میهمانی از آن به همراه دلگ و برای محکم نگاه داشتن دلگ استفاده می شده است.

* پایین تنه مردان را زیر شلوار میپوشاند که در قسمت پایین تنگ تر بوده است.و عکس آن در نزد بختیاریها مرسوم است.این تن پوش شبیه به پیژامای کردها بوده و اختلاف آن با شلوار کردها فقدان جیب در نوع لری آن است.

* کفش شامل گیوه یا ملکی ( melki ) که رویه اش از پنبه تاب داده و تخت آن چرمین یا پلاستیکی است.در این نوع پا پوش بالاتر از پاشنه ، چرمی بلند دوخته می شود که برای راحت پوشیدن آن بکار می رود و خود نوعی پاشنه کش محسوب می شود.روی نوک تیز جلوی آن تکه چرمی که درازایش تا 3 سانتیمتر می رسد،برای زینت بخشیدن گذاشته می شد.رنگ گیوه نیز سفید است.

* کلاه مردان این دیار به شکل کاسه و سفت و محکم و از جنس پشم گوسفند بوده است. رنگ خاکستری و نیز مشکی آن مورد استفاده قرار میگیرد. علاوه بر آن کلاه دیگری نیز وجود داشته به نام شب کلاه و از جنس پشم به رنگ خاکستری یا کرم که البته بسیار نرم است.

کسانی که به کار شبانی (چوپانی) اشتغال داشته اند در زمستان تن پوشی نمدی می پوشیده اند که آنرا کردک ( kordak ) می گویند.این تن پوش بدون آستین و دگمه بوده و تا زانو میرسد. باران از آن عبور نمی کند،کردک از بالا تا پایین یکسان و فاقد انحنا است.

در نوشتار بعدی(بخش دوم)به پوشاک زنانه قوم لر  استان کهگیلویه و بویراحمد خواهیم پرداخت.

وبلاگ خط سوم این مطلب در تاریخ  دوشنبه، ۱۸ تیر ۱۳۸۶در وبلاگ قدیمی اینجانب به نام (کرانه گمنام) منتشر گردیده بود.