خط سوم

کرانه گمنام - وب نوشته های فربد نیک اقبالی

پوشاک قوم لر 2 - پوشاک زنان
ساعت ۱:٥٥ ‎ق.ظ روز جمعه ٦ امرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: کهگیلویه و بویراحمد ،فرهنگ و ادبیات ،پوشاک قوم لر ،ایل بویراحمد

پوشاک قوم لر 2

استان کهگیلویه و بویراحمد

" بخش دوم ( پوشاک زنان ) "

پوشاک زنان ,  ایل بویراحمد , قوم لر

پوشاک زنان این سامان برخلاف پوشاک مردان کمتر دستخوش تغییر گردیده است.شکل و شمایل سنتی خود را حفظ کرده ، فقط به لحاظ جنس به تناسب زمان و مکان تغییراتی را در بر داشته است.

رنگ های قرمز، تند و شاد از رنگهای مورد پسند زنان به حساب می آید.از جمله انواع پوشاک زنان که کهنه و متروک افتاده و امروزه کمتر استفاده میشود یکی ، دستمال لاکی یا به دیگر عبارت چارقد لاکی و لچک میباشد.چارقد لاکی به رنگ مشکی و دارای خط هایی قرمز و از جنس ابریشم مصنوعی است. انتهای آن ریشه ریشه است.به دور سر پیچیده میشد و با یک گره آن را به پشت سر  رها میکرده اند که تا کمر پایین میآمده و در زیر آن روسری و لچک بسته می شده است.


* لچک : ( lachak ) از به هم دوختن دو تکه پارچه بر روی هم به قسمی که جلوی آن دارای انحنا و فرورفتگی و در قسمت عقب سر مدور بریده می شد و با دوخت نخهای ممتد از روی آن پیوستگی دو تکه پارچه بیشتر بوده است. لچک هایی که برای میهمانی و یا عروسی دوخته می شد با سکه های طلا و یا نقره گوشه دار مزین می گشته است.

لباس زنان این سامان تشکیل شده از : روسری ، دلگ یا ارخلق ، جومه ، زیرپوش ، تمبون ، جوراب و کفش.

پوشاک زنان ,  ایل بویراحمد , قوم لر

 

اینک به شرح هر کدام از این پوشاک ها خواهیم پرداخت.

::: روسری:روسری که با نام کهنه هم خوانده می شود.پارچه نازک و مشبک و سیاه رنگی است که برای دختران سفید و یا رنگارنگ مورد استفاده است.به شکل لوزی برش داده می شود و پولک هایی بر آن می دوزند.و به وسیله سوزن قفلی در زیر گلو بسته می شود.

::: دلگ : dalg - که با نام ارخلق  arxaleq نیز خوانده می شود.دلگ زنان با دلگ مردان تفاوت دارد. از جنس مخمل و به رنگهای بنفش و قرمز و سبز و مشکی مورد استفاده قرار می گیرد.دارای آستری از نوع چیت گلدار است و آستین آن تنگ و چسبنده به بازو و سر آستین آن گشاد است.دو تکه پارچه از جنس مخمل برش داده شده  و در دو پهلوی دلگ دوخته اند که چند لایه پارچه درون آن می نهند و با دوختن نخهای ممتد آنرا ضخیم می کنند و برای زیبایی بیشتر چند سکه طلا یا نقره گوشه دار نیز به پایین یا دور آن می دوزند.اطراف و سر آستین دلگ را نوار یا یراق که در گویش محلی قیطون که همان قیطان است به رنگهای طلایی یا قرمز یا سبز می دوزند . جلوی دلگ باز است و برای بستن سرآستین آن  از دگمه های فلزی که بر روی هم سوار می شوند استفاده می کنند. یقه آن بدون آهار است و تا ابتدای برجستگی سینه باز می شود. زیر بغل آن بصورت مثلثی و باز است تا ضمن جریان داشتن  هوا ،حرکت دست ها نیز به راحتی انجام گیرد.

::: جومه : joma - که آنرا به تعبیری پیراهن باید نامید.تا قوزک پا می رسد و در دو پهلو چاک بلندی دارد که از قوزک تا بالاتر از زانو است و در راس چاکها دو سکه نقره ای دوخته شده که مانع پاره شدن و یا بالا رفتن پیراهن می شود. جومه آهار یقه ندارد و دو دگمه یا بیشتر در قسمت پشت گردن است. جلوی آن گرد است.

::: زیر پوش : پارچه ای است نازک با آستین کوتاه دارای دو چاک در دو پهلو که در رنگهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.

::: تمبون : Tombon - که نام دیگر آن زرجومه zerjoma  به معنی پایین تر از پیراهن است.نقش دامن را در لباس زنان شهری دارد.شامل چند لایه پارچه به طول 7 تا 20 متر در رنگ های مختلف است و پایین تر از قوزک پا و با نخ بافته ابریشمی  یا پشم بافته شتر به کمر بسته می شود. در میهمانی و یا عروسی پوشیدن 5 تا 6 تمبون الزامی است.رویین آن گرانترین آنان و به دورش چند نوار یا قیطان رنگی دوخته می شود . پایین تمبون که حاشیه یا دمه dama  نام دارد، چین های ممتد و بیشتر سیاه رنگ می باشد. زیرین آن که شلیته گفته می شود قرمز رنگ و همیشه پوشش دیگری بر روی آن قرار دارد.

وبلاگ خط سوم این مطلب در تاریخ سه‌شنبه، ٢۳ امرداد ۱۳۸۶در وبلاگ قدیمی اینجانب به نام (کرانه گمنام) منتشر گردیده بود.