خط سوم

کرانه گمنام - وب نوشته های فربد نیک اقبالی

فرهنگ و ادبیات 2 - شعر لری
ساعت ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ روز جمعه ۳٠ تیر ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: فرهنگ و ادبیات ،شعر لری ،قوم لر ،کهگیلویه و بویراحمد

فرهنگ و ادبیات قوم لر 2

شعر لری

کهگیلویه و بویراحمد

فرهنگ و ادبیات قوم لر , شعر لری , استان کهگیلویه و بویراحمد

در نوشتار پیشین به گویش لری مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد پرداختیم .اینک در دنباله مبحث فرهنگ قوم لر به جلوه های دیگری از فرهنگ و ادبیات قوم لر در کهگیلویه و بو یراحمد می پردازیم ، چون ادبیات و شعر ، موسیقی و رقص محلی ، باورها و پندارها و ... و بدینگونه زوایای ناشناخته دیگری از هویت و موجودیت قوم لر را تبیین نموده و با بسط مباحث نظری آن این قوم بزرگ و اصیل را که ریشه هایی به استواری دنا دارند را بیشتر و بهتر از پیش میشناسیم و می شناسانیم.

شعر: اشعار لری این سامان دارای وزن و بدون قافیه بوده و به ندرت دارای ردیف هستند. روح میهن دوستی و سلحشوری در قالب حماسی در سروده ها و ترانه ها موج می زند. اشعار این دیار به گونه انواع سروده های  آهنگین نماد و نمود ذوق و احساسات پاک مردمان این سرزمین و تبلور عشق،احساسات،آرا و نگرش،سبک زندگی،باورها و پندارها وآداب و رسوم این قوم اصیل هستند.شعر لری شامل انواع سروده های آهنگین زیر می باشد.﴿بلال بلال - داینی - سرو - شروه - گو کرو - یار یار - پی کلی یا سر کلی .


بلال بلال : سوخته و کباب شده معنا می دهد و در ادبیات کلاسیک این قالب شعری را تغزل گویند. در نوع بویر احمدی این قالب شعری ﴿تفنگ﴾ سمبل و نماد می باشد. بلال بلال با حماسه آمیخته است و ترانه های صرفا عاشقانه نیز در این قالب دیده می شود.در بلال بلال تکرار ﴿ بلال بلال ﴾ در پایان هر بیت  ارتباط شعری را برقرار می کند.

داینی : این قالب شعری حالت حماسی داشته و شادمانه تر از بلال بلال است.داینی ها اشعار تک بیت اند و بیشتر در عروسی ها توسط مردان و زنان خوانده می شوند.در این قالب شعری بیشترین ارتباط شعری با جمله﴿ هی گل ﴾است.نیزبخش شور آخرین داینی ﴿ مستم مستم ﴾ نام دارد که در گویش محلی لری به  آن ﴿ مهسم مهسم ﴾ گفته می شود. در زیر نمونه هایی از این قالب شعری ذکر می گردد.

گو لا کــو  نا بالغه نـه وقت حالـــه                ئی دو شو ندیدمش تی خوم دوساله .

چه خشه سوار وابی بری و مالش               بوس کنی گلوپلش زر چشم کالش .

پهلله سرخی شلال سر بر گ شونت          تا پنج تیر چاک نبره کس نی بسونه .

سرو : این قالب همان سرود می باشدکه در عروسی ها و پیروزی های جنگی با صدای زیر و کشیده توسط زنان خوانه می شود.در این سرودهاز اشخاص مورد نظر بویژه عروس و داماد ویا اشخاص معروف نام برده  می شود.

وچویل تو بو مده مو و بو تو سیرم               موقع بودادنت مو گرمسیرم

شروه : آوازی است حزن انگیز و سوز ناک که در زمان مرگ و یا کشته شدن و از دست دادن عزیزان توسط زنان بر نعش مرده خوانده می شود ودر ضمن آن صفات و ویژگیهای فرد فوت شده با اندکی غلو بازگو میشود.

یار یار : ﴿ پی کلی یا سرکلی ﴾ : آواز و سرودی است حزن انگیز و حماسی و عاشقانه که حکایت از یأس و نومیدی دارد وبیشتر در تنهایی وموقع غروب خورشید به توسط مردان و با صدای بم خوانده می شود. این نوع سروده ملهم از مایه های آواز دشتی است.

علاوه برآنچه دربالا بیان شد دراین سامان﴿شاهنامه خوانی﴾و نیز خواندن ﴿خسرو شیرین﴾ نظامی  نیز مقبولیت دارند.شاهنامه را با آوازی حماسی،اندوه بار وبا صدای کشیده در مجالس میخوانند. به کتاب شاهنامه نام ﴿ هفت لشکر ﴾نیز اطلاق میشود.

وبلاگ کرانه گمنام این مطلب در تاریخ سه شنبه، 4 اردیبهشت 1386 در وبلاگ قدیمی اینجانب به نام (کرانه گمنام) منتشر گردیده بود.