فرهنگ و ادبیات 1 - گویش لری

بسیاری از واژه های لری ریشه باستانی دارند.درمیان گویشهای جنوب غرب ایران،گویش لری  بزرگترین و ژرفترین رابطه رابا زبان فارسی دارد و به تبعه زبان فارسی،دنباله پارسی میانه می باشد.        

بررسی گویش لری مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد نکاتی چند را آشکار می سازد.نخست اینکه گویش لری دیرتر و کمتر تحت تاثیر زبانهای بیگانه قرار گرفته است و سپس اینکه گویش مردم این سامان با گویش های سایر لرهای ایران اختلاف ریشه ای ندارد و آخر اینکه بسیاری از واژگان فارسی دراین گویش پرکاربرد هستند.

گویش لری مردم این سامان شاخه ای از فهلویات است و قرابت و هم ریشگی با زبان فارسی دری دارد و آکنده از واژه ها و ریشه های افعال پهلوی ساسانی است. سه گونه گویش لری در این استان وجود دارد که در ادامه بطور مختصر پیرامون هرکدام شرحی می دهیم.                 

گویش (لهجه) بویراحمدی : درگویش بویراحمدی کلمات آهنگین وبا شتاب و بریده و مختصر و بر روی نوک زبان جریان می یابد  حرف دال به ندرت تلفظ میشود،مگر در اول کلمه قرار گیرد و حرف جیم به تلفظ شین در می آید.

گویش چرامی-بابوئی: دراین گویش تاکید بر حروف  خ،ر،ق  زیاد است و تلفظ حرف ح  در کلمات آشکار نیست و حرف دال نیز واضح و روشن به تلفظ در نمی آید. از فتحه در ادای کلمات زیاد استفاده می شود.        

گویش طیبی- بهمئی: دراین گویش کشش کلمات آشکار است و آرامشی در تلفظ ملحوظ است و تاکید کلمات بر حروف  گاف ، واو ، ی ،زیاد است و از حرکات فتحه نمایی آشکار دارد. باز شدن دهان و فکین در صحبت  کردن زیاد است .

نکته: علامت جمع در گویش و لهجه لری مردم کهگیلویه و بویراحمد حرف ( لام ) است.            

نکته: در این گویش حروف فارسی  پ ، چ ، گ ، تلفظ آشکاری دارند  و گاه حالت مشدد می گیرند.

نکته: حرف ژ بر خلاف لهجه کردی در صحبت  و تلفظ کاربرد پیدا نمی کند.

برای بهتر شناختن گویش و لهجه کلی مردم کهگیلویه و بویراحمد به صرف چند نمونه افعال پرداخته میشود: 

فعل ( رفتن ) : رهتم ، رهتی ، رهت ، رهتیم ، رهتیت ، رهتن

فعل ( بردن ) : بردم "bordom" ، بردی " bordi " ، برد " bord " ،  بردیم " bordim "  ،  بردیت " bord" ، بردن " borden " .

وبلاگ خط سوم این مطلب در تاریخ یکشنبه، ٢۶ فروردین 1386 در وبلاگ قدیمی اینجانب به نام (کرانه گمنام) منتشر گردیده بود.

/ 1 نظر / 11 بازدید
طرح سراسری ختم قرآن و صلوات

★★★ طرح سراسری ختم قرآن کریم و صلوات ویژه ماه مبارک رمضان ★★★ منتظر همراهی شما هستیم.با آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما در این ماه مبارک.